Kariyer nasıl planlanır?
"Bundan sonra ne yapmalıyım?"
Kimi mezun olduğunda sorar bu soruyu. Kimi ilk terfisinden sonra. Kimi ise yıllardır aynı işi yaparken bir sabah işe giderken... İlginç olan şu ki, kariyer planlaması denildiğinde çoğumuzun aklına hemen unvanlar, maaşlar ya da terfiler geliyor. Oysa bunlar, planlamanın sonucu olabilir; kendisi değil.
Bence kariyer planlamak, sadece bir sonraki işi seçmek değildir. İnsan, önce nasıl bir hayat yaşamak istediğine karar vermelidir. Çünkü kariyer, iş hayatının değil; hayatın bir parçasıdır.
Kariyer, şansa bırakılacak bir yolculuk değildir. Sakıp Sabancı'nın dediği gibi; "Hiçbir başarı tesadüf değildir." Arkasında yıllar süren emek, öğrenme, doğru değerlendirme ve doğru zamanda doğru kararlar vardır. Kendiliğinden şekillenen bir yolculuk değil; bilinçli tercihlerle inşa edilen uzun bir süreçtir.
Kariyer planlaması nedir?
Birçok kişi bunu beş yıl sonra hangi pozisyonda olacağını belirlemek olarak görür. Oysa hayat, çizdiğimiz planlardan çok daha dinamiktir. Yeni teknolojiler ortaya çıkar. Sektörler değişir. Meslekler dönüşür. Bazıları tamamen ortadan kalkar. Bu nedenle kariyer planlaması, tek bir hedef belirlemekten çok; değişime rağmen yönünü kaybetmemeyi sağlayacak bir pusula oluşturmaktır.
Kariyer planlaması ne zaman başlar?
Çoğu kişi bunun üniversite mezuniyetinden sonra başladığını düşünür. Ben öyle düşünmüyorum. Kariyer planlaması, insanın kendini tanımaya başladığı anda başlar..
• Neleri yaparken zamanın nasıl geçtiğini anlamıyorsunuz?
• Hangi problemleri çözmek sizi heyecanlandırıyor?
• Nasıl ortamlarda üretken oluyorsunuz?
• Hangi ortamlarda ayağını çok sürüyerek yürümeye yöneliyorsun?
Bu soruların cevapları, çoğu zaman özgeçmişten daha değerlidir. Çünkü insan, kendini tanımadan yaptığı planları uzun süre sürdüremeyebilir.
"İnsan, kendini tanıdığı ölçüde özgürleşir."
Doğan Cüceloğlu
Bugünün kariyeri, dünün kariyerinden farklı!
Eskiden insanlar bir şirkete girer, uzun yıllar aynı kurumda çalışır, emekli olurdu. Bugün ise aynı kişinin kariyeri boyunca birkaç farklı sektörde çalışması, yeni beceriler kazanması hatta tamamen farklı bir mesleğe yönelmesi oldukça olağan. Yapay zeka, dijitalleşme ve uzaktan çalışma modelleri, kariyer anlayışını kökten değiştirdi. Artık yalnızca diploma yeterli değil. Öğrenmeye devam edebilmek en önemli rekabet avantajlarından biri haline geldi.
Bugün birçok şirket, "Ne mezunusun?" sorusundan çok, "Yeni ne öğrendin?" sorusunun cevabını merak ediyor.
Kariyer planlamasında en sık yapılan hata…
Bence en büyük hata, başkalarının kariyerini örnek alarak kendi yolumuzu çizmeye çalışmak. Sosyal medyada bir terfi haberi görüyoruz. Bir arkadaşımızın yurt dışına taşındığını öğreniyoruz. Bir başkası kendi şirketini kuruyor. Ve fark etmeden onların rotasını kendi hedefimiz sanıyoruz. Oysa her kariyerin başlangıç noktası, imkanları, öncelikleri ve zamanlaması farklıdır. Başkalarının başarısı ilham verebilir. Ama yönünüzü belirlememelidir.
Kariyer sadece unvan değildir.
Bir yöneticinin kartvizitindeki unvan büyüyebilir. Ama öğrenme isteği aynı hızda büyümüyorsa, o kariyer zamanla yavaşlamaya başlar.
Ben kariyeri üç temel unsur üzerine kuruyorum:
• Yetkinlik: Ne biliyorum?
• Karakter: Nasıl bir kişiyim, profesyonelim?
• İtibar: İnsanlar benimle çalıştıktan sonra hakkımda ne söylüyor?
İlk ikisini siz geliştirirsiniz. Üçüncüsüne ise başkaları karar verir. Bu yüzden kariyer, yalnızca CV'nizde yazanlardan ibaret değildir. Gerçek kariyer, siz odadan çıktıktan sonra hakkınızda yapılan konuşmalarda görünür.
Kariyer planı nasıl yapılır?
• Bugün yaptığım iş, beni beş yıl sonraki hedefime yaklaştırıyor mu?
• Hangi becerilerim güncelliğini kaybetmeye başladı?
• Bu yıl hangi yeni yetkinliği kazandım?
• Benden daha deneyimli kimlerden öğrenebilirim?
• Güçlü yönlerimi gerçekten kullanabiliyor muyum?
• Eğer bugün yeniden başlasaydım, yine aynı yolu seçer miydim?
• Eğer kendime yöneticilik ya da rehberlik yapacak olsam, kendimi daha iyi yönetebileceğim hangi başlıklardan bahsederdim?
Bu soruların dürüst cevapları, çoğu zaman kariyer danışmanlarından daha değerli olabilir.
Günlük hayattan bir örnek:
Geçtiğimiz yıllarda genç bir profesyonelle sohbet etmiştim.
"Üç yılda müdür olmak istiyorum." dedi.
"Neden müdür olmak istiyorsun?" diye sordum.
Bir süre düşündü.
"Aslında..." dedi, "Galiba herkes öyle ilerlediği için."
Bu cevap bana önemli bir şeyi yeniden hatırlattı. İnsan bazen hedef belirlediğini sanıyor. Oysa sadece başkalarının hedeflerini ödünç alıyor ya da kopyalıyor. İşte kariyer planlaması tam da burada başlıyor. Kendi cevabınızı bulduğunuz anda.
"Sevdiğiniz işi seçerseniz, hayatınız boyunca bir gün bile çalışmış sayılmazsınız."
Konfüçyüs'e atfedilen bu söz, kariyer yolculuğunu çok güzel özetliyor…
Kariyer planı, yalnızca daha yüksek bir maaşın ya da daha büyük bir makamın planı değildir. Kendinizi geliştirebildiğiniz, değer üretebildiğiniz ve sabah işe giderken içinizde anlam duygusu hissedebildiğiniz bir yolculuğun planıdır. Çünkü iyi bir kariyer, tesadüflerle değil; kendini tanıyan, öğrenmeyi bırakmayan ve değişime uyum sağlayan insanların bilinçli tercihleriyle şekillenir.

